UA-118292059-1

Notre Dame

Is dat de Notre Dame? Van de voorkant bezien, op een besneeuwde avond. Vastgelegd op linnen aan het begin van de 20e eeuw, oude trams en heren met hoeden in beeld. Of is het een cartooneske kopie van later datum?

De aanbieder op de online veiling stelt dat de maker onbekend is. Het schilderij heeft geen signatuur. De expert (het is altijd dezelfde) kan het werk niet goed plaatsen en plakt er een waarde van een paar honderd euro op. Dat is waarschijnlijk de standaard adviesprijs voor een decoratief stuk in een mooie lijst. Kan je niet op stuk gaan.

De Notre Dame is al lang een geliefd schildersobject. Het zicht op de voorzijde is door meer schilders gekozen, ergens op de Quai de Montebello aan de Seine. Waar les bouquinistes staan, met hun boekenstalletjes langs het muurtje. De winteravond met sneeuw en lichtjes maakt het tafereel sprookjesachtig. Eind 19e eeuw met paarden en koetsjes. Een paar jaar later ook klassieke auto’s, die eigenlijk naar koetsen geboetseerd zijn.

Schilders

Notre Dame Georges_SteinHet was ook een favoriet stekje voor Georges Stein (1870-1955), schilder van de Belle Epoque. Stein vertoefde graag in grote steden. Ze maakte vergelijkbare taferelen in Londen. Liefst nam ze nog even een bloemenkraam mee. Haar werk heeft vaak een illustratieve kracht, alsof het een verhaal begeleidt. Stein heeft honderden stadsgezichten gemaakt, die nog steeds goed verkopen. In haar eigen tijd werd ze niet als meester erkend, misschien juist vanwege dat illustratieve. Volgens sommige bronnen was Georges een man.

Notre Dame Childe_HassamOok Frederick Childe Hassam (1859-1935) zat graag aan de Seine met zicht op de Notre Dame. Childe Hassam was een Amerikaan die in 1886 vanuit Boston naar Parijs reisde om zich daar als schilder verder te bekwamen in de omgeving van roemruchte impressionisten en de Barbizon-traditie. Hij had twee jaar eerder ook al enkele maanden in Holland doorgebracht, om de oude meesters te bekijken. Zijn achternaam suggereert een oosterse afkomst, maar het was simpelweg een spelfout in het burgerlijk register toen zijn grootvader Horsham in de VS arriveerde. Childe hanteerde het als een geuzennaam en tekende een halve maan in zijn signatuur. Hassam was gefascineerd door regen, mist en sneeuw.

We mogen bovendien Luigi Loir (1845-1916) niet vergeten. Die groeide op in het buitenland, als zoon in een diplomatengezin. Op zijn twintigste keerde hij terug naar Parijs, waar de modernisering van de stad een belangrijke bron van inspiratie werd. Behalve als kunstschilder was Loir ook actief als illustrator en reclametekenaar. Hij heeft veel stadsgezichten gemaakt, waarbij de werking van het licht in regen of sneeuw een belangrijke extra dimensie toevoegde. Maar dit zich op de Notre Dame is van hem niet bekend.

Notre Dame Edouard_Cortes

De Franse schilder met Spaanse ouders Edouard Léon Cortès (1882-1969) verdient zeker ook genoemd te worden als schilder van de Notre Dame. Al op zijn 17e werd Cortes erkend als een talent, maar de echte waardering ontstond pas in 1945 na een tentoonstelling in Amerika. Werk van deze schilder duikt nog steeds op in kringloopwinkels en nu ook online veilingen. Cortes maakte veel decoratieve stadstaferelen van Parijs.

Copycats

Notre Dame Jean_SalabetJean Salabet (1900-?) is van later datum. Deze Franse kunstschilder beeldt koetsen en klassieke auto’s af die hij alleen in zijn kindertijd heeft zien rijden. Een navolger dus. Maar een vaardige navolger. Hij tekende met Salabet Paris, net zoals HEMA in het buitenland Amsterdam aan zijn naam heeft toegevoegd. Een goede Salabet hang je in huis voor een paar duizend euro.

Een andere kunstenaar die veel gekopieerd lijkt te hebben van voornoemde schilders is Antoine Blanchard (1910-1988), een pseudoniem van de schilder Marcel Masson. Deze bekwame kunstenaar gebruikte ook oude ansichtkaarten als inspiratiebron om het verleden nieuw leven in te blazen. Op zijn werk zien we het Parijs van de eeuwwisseling afgebeeld. Ook hier weer veel regen, sneeuw en mist. Het is serie-productie. Leuk als decoratie; vaardig gemaakt, maar geen kunst.

Notre Dame veilingHet schilderij op de veiling doet denken aan het werk van Antoine Blanchard. Die kopieerde immers elementen uit schilderijen van de reeds genoemde Edouard Cortes, maar ook van Eugène Galien-Laloue (1854-1941), een schilder met Italiaanse voorvaders.

Notre Dame Galien-LaloueEn verrek. We hebben het origineel gevonden: Notre Dame sous la Neige, inderdaad een werk van Galien-Laloue. Meteen valt op hoe ontzettend veel beter de eerste echte versie is. Meer detail, meer verfijning, meer beleving. De kopie wordt ineens een plat aftreksel. De beunhaas heeft het tafereel bovendien versimpeld. De kopie toont geen officier. Er lopen andere mensen op de stoep. De kathedraal is minder goed afgebeeld. Op de online veiling bracht het 160 euro op. Toch niet veel geld voor zo’n wanddecoratie.

Nou was Galien-Lalou (tevens actief als Lievin, Galiany, Lenoir en Dupuy) zelf ook niet vies van enig kopieerwerk. Hij heeft zijn eigen Notre Dames talloze keren opnieuw gemaakt, met dezelfde trammetjes maar in verschillende seizoenen. We zetten ze even op een rijtje. Kan zijn dat er een enkele vervalsing tussen zit. Daarna volgt een rijtje van Cortes, een stuk of tien vanuit ongeveer dezelfde hoek.

Notre Dame Laloue Notre Dame Galien-Laloue

En dan de serie van Cortes vanuit een iets andere hoek. Allemaal even indrukwekkend.

Notre Dame by Edouard CortesNotre Dame by Edouard CortesNotre Dame by Edouard CortesNotre Dame by Edouard CortesNotre Dame by Edouard CortesNotre Dame by Edouard CortesNotre Dame by Edouard CortesNotre Dame by Edouard Cortes

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.