UA-118292059-1

Zamelwoede

Gele Rijders

Het bereden artillerie-regiment De Gele Rijders spreekt tot de verbeelding. Deze ruiters met kanonnen hebben nog voor Napoleon gevochten toen hij heerser was in Nederland, om zich even later tegen de Franse keizer te keren bij Waterloo. Met hun hoge berenmutsen en geel geliste uniformjasjes – de dolman – maakten deze ruiters indruk op vriend en vijand.

Breitner studie cavalerieZe waren ook een geliefd onderwerp voor menig schilder, eind 19e eeuw. George Hendrik Breitner leerde paarden schilderen van Charles Rochussen; hij oefende zelfs in de Haagse stadsrijschool. Zijn ruiters waren zo goed dat de schilder Mesdag hem vroeg mee te werken aan zijn panorama in wording. Er zijn talloze krijttekeningen, aquarellen en olieverfschilderijen bekend waarop Breitner laat zien hoe de cavalerie of de rijdende artillerie oefent in de duinen rond Den Haag.

Laten we eens een bekend schilderij van Breitner (nu in de collectie van het Rijksmuseum) vergelijken met een werk dat onlangs op een online veiling verkocht werd voor 650 euro. Op Breitners werk zien we opstuivend zand, paarden in galop en ruiters in prachtige uniformen (zelfs met sabels) die hun paarden in toom houden. Op de voorgrond twee ruiters, waarvan eentje een derde paard meeneemt. Er is zelfs een schets gevonden van dit schilderij.

Het werk op de veiling vertoont enkele opvallende overeenkomsten. Ook hier twee ruiters op de voorgrond, waarvan de middelste een derde paard onder controle probeert te houden. Het perspectief verschilt een beetje. Breitner staat iets hoger; de tweede schilder staat wat lager. En de kleding wijkt af. Op het geveilde schilderij dragen de ruiters niet het indrukwekkende uniform van de Gele Rijders. Wat dragen ze wel? Een donkergrijs tuniek en een kwartiermuts met rode kentekens.

ruitersOvereenkomsten

De overeenkomsten zijn zodanig dat het geveilde schilderij in ieder geval qua themakeuze en compositie een kopie lijkt van het origineel. Maar waarom dan een lager perspectief gekozen? Dat maakt het voor de kopieerder niet eenvoudig. De stijl verschilt ook. Al is het wel bekend dat Breitner dit onderwerp op diverse manieren verwerkt heeft. Ook als houtskoolschets en aquarel. En dan de uniformen. Natuurlijk zijn de paradepakken van de Gele Rijders indrukwekkend. Maar gingen ze daarmee ook altijd op oefening? De uniforms op het geveilde schilderij komen overeen met het veldtenue van de Gele Rijders. Zo’n kwartiermuts met rode opslag werd niet door andere artillerie-regimenten gedragen.

dekselKijk ook eens naar het paneel waarop het veilingwerk is geschilderd. Dat lijkt een deksel van een kist. Typisch een keuze van iemand die gedreven is, maar tijd of geld ontbeert om een goed doek aan te schaffen. Niet bepaald een kenmerk van namaak, al kan de schilder zich wel hebben laten inspireren door eerder werk. Bovendien is de maker van het veilingwerk een vaardig paardenschilder. Of het van dezelfde kunstenaar is, vergt het oog van een echte expert. Wellicht is het geveilde schilderij door een tijdgenoot van Breitner gemaakt. Of door een voorganger, want ook Rochussen heeft oefeningen op het doek vereeuwigd. Misschien is het één van de vele voorstudies die Breitner maakte voor zijn schilderij De Charge die nu in het Haags Museum te zien is, letterlijk een huzarenstuk. Hoe dan ook: er waren enkele liefhebbers die wel wat zagen in het veilingstuk, want de prijs steeg vrij snel van tweehonderd naar een ruim drievoud. Het paneel was blijkbaar een gokje waard.

Peintre du peuple

De paardenperiode wordt gekoppeld aan de jonge jaren van Breitner. Toen trok hij er ook op uit met een jonge Vincent van Gogh. Ze deelden een voorkeur voor alledaagse onderwerpen. De werkplaatsen, de wasserijen, de moestuinen van Den Haag. Peintre du peuple. Maar Van Gogh vond Breitner’s paarden in de duinen maar ‘vlakken verschoten kleur als op een uitgebleekt en vermolmd en beschimmeld behang’, een aanpak die door Breitner omschreven werd als pure painting. Na zijn Haagse jaren trok Breitner naar Parijs, om vervolgens terug te keren naar Nederland. Hij vestigde zich in Amsterdam waar hij beroemd werd.

 

Man van Smarten

CristoBieden op kunst leidt elke keer weer tot een stoomcursus kunstgeschiedenis. Zo trof ik recent op een online veiling een schilderij aan dat werd aangeprezen als een 19e eeuwse afbeelding van Christus. Paar tientjes om mee te beginnen, en het leek op een vaardig gemaakt kunstwerk. De signatuur ontbrak. Tot tweehonderd euro heb ik meegeboden, maar toen haakte ik af. Daarvoor had ik ook al wat research gedaan, maar na het bieden wilde ik toch weten of mijn instinct goed was. Zoekend op beeld kwam ik geen vergelijkbare werken tegen in de search engines, maar woorden troffen wel doel.

Cristo_2Het schilderij blijkt een kopie van een werk dat toegeschreven wordt aan de 17e eeuwse artiest Giovanni Antonio Galli. Dit werk is sinds 1862 opgenomen in de collectie van het Perth Museum in de gelijknamige Schotse plaats, een geschenk van een kolonel Macdonald. Volgens experts is het gemaakt in de stijl van il Caravaggio (Michelangelo Merisi, 1571-1610).

De voorstelling is op zich bekend: de Man van Smarten. Jezus toont zijn wonden aan de apostel Thomas, de ostentatio vulnerum. Maar meestal is ongelovige Thomas zichtbaar op die schilderijen. Wel een aardig gegeven voor namaak in kunst. Eerst zien, dan geloven!

Ikonen

beeld van ChristusIn dit geval toont Jezus zijn wonden aan de kijker. Er zijn talloze hommes des douleurs in de kunst. In de 12e eeuw komt de Man van Smarten al voor op ikonen, en dan is hij nog eeuwen later te zien in kunst gemaakt in opdracht. Als schilderij, maar er zijn ook beeldhouwwerken waarop de zoon van god zijn wonden toont. Het was een beeltenis die vaak vertoond werd in middeleeuwse ziekenhuizen om patienten eraan te herinneren dat een goed katholiek niet zeurt als hij lijdt.

schmerzensmannOnderzoekers van het meesterwerk in Perth leggen uit dat veel ziekenhuizen opdracht gaven aan een kunstschilder om een schilderij te maken van deze bijbelse gebeurtenis, dus daar kan het op de veiling aangeboden doek een voorbeeld van zijn. Maar de gelijkenis is zo groot (het schilderij in Perth is pas gepubliceerd in 2009) dat het waarschijnlijk een latere vervalsing betreft.

Had ik meer dan 200 euro geboden, dan was ik nu zelf een schmerzensmann geweest. Al moet ik zeggen dat het recent geveilde schilderij ouder lijkt dan het werk dat in Perth hangt. Die Schotse Christus heeft niet eens een echte baard!

 

slaves on sale

Stel je voor: een stel dames drinkt thee in de salon van een gegoede familie in een Franse stad, mid-negentiende eeuw. Aan de muur hangt de nieuwste aanwinst. Het schilderij van een oosterse man die bijna-naakte westerse slavin te koop aanbiedt. Wat staat haar te wachten?

Een conversation piece van jewelste. Niet geschikt voor puberdochters bovendien. Er werden destijds honderden van dergelijke afbeeldingen gemaakt, allemaal in het kader van het Orientalisme. Kunstenaars reisden naar Noord-Afrika en het Midden-Oosten om zich te laten inspireren door het licht, de mensen en vertelsels uit duizend-en-één nacht.

Deze schilderijen zijn nog steeds gewild. Op een online veiling trof ik er eentje aan die vanuit een vaardige losse pols gemaakt leek. Volgens de verkoper een stuk in de macchiaioli-traditie. Dat was een groep Italiaanse schilders die in eigen land een nieuwe stroming in de kunst vertegenwoordigde. Geen fotografische precisie, maar trefzekere vegen met de kwast kenmerkt hun werk. Wilde luchten, levende landschappen, opgetekend in de frisse buitenlucht all’apperto. Eigenlijk ging hun werk aan de Franse impressionisten vooraf.

Kopie

slavenhandelaarIk heb geboden en werd ingehaald door bieders met meer koopkracht. Dat was maar goed ook. Mijn schilderij was waarschijnlijk een recent gemaakte kopie. Het origineel is namelijk allesbehalve impressionistisch. Dat is gemaakt door Gyula Asztalos, een Hongaarse schilder die graag naakte dames in beeld bracht en ook een fraai portret van Adolf Hitler vervaardigde. Asztalos was een gezien schilder in de jaren twintig en dertig, maar zijn werk wordt nu voor tamelijk lage bedragen verkocht. Zijn slavenhandelaar is waarschijnlijk in de jaren vijftig op het doek gezet. In klassieke stijl.

slave traderEr is nog een vergelijkbaar schilderij bekend, dat op veilingen aangeboden wordt als een vroeg 20e eeuws werk. Zelfde slavenhandelaar, zelfde vrouw, op de achtergrond een divan en een urn. Alleen een andere divan en een andere urn.

Dan moet mijn kopie van later datum zijn. Niks geen I Macchiaioli uit de 19e eeuw, maar een 20e eeuwse navolger die een sterk idee overneemt. De afbeelding is waarschijnlijk overgenomen uit een boek over Orientalisme. Desalniettemin vind ik deze kopie beter dan het origineel. Gewoon als decoratief schilderij aan de muur. Als pinup! Het is weliswaar sentimentele kitsch, maar die trader en zijn slave-on-sale zijn erg vaardig op het doek gezet.

Morgenstjerne Munthe

Om verwarring met een bekende oom te voorkomen, voegde kunstschilder Gerhard Munthe het tussenvoegsel Morgenstjerne aan zijn naam toe. Geboren in Düsseldorf (1875) uit een Noorse vader en een Nederlandse moeder. Het gezin Munthe reisden elke zomer naar de Nederlandse kust zodat vader en zoon het strand, de zee en de vissers vast konden leggen in olieverf.

In 1901 vestigde Morgenstjerne Munthe zich in Katwijk. Onder invloed van de Haagse School en de schilder Mesdag maakte hij een eindeloze serie strandgezichten in zachte pastels en parelmoer. Later werd zijn penseel dunner en zijn kleurkeuze donkerder. In Katwijk stond de schilder bekend als een drinker. In 1927 overleed hij aan een keelaandoening.

Een mooie Morgenstjerne Munthe gaat van de hand voor bedragen tussen de tien- en twintigduizend euro, maar hij heeft zoveel strandgezichten gemaakt dat er soms schilderijen opduiken op online veilingen voor lage vraagprijzen. En daarbij komt ook weleens een ongebruikelijk molen- of stadsgezicht voorbij.

Schilderijen van Morgenstjerne Munthe zijn te zien bij Kröller-Müller en het Katwijks Museum. Zijn werk is onder andere te koop bij Simonis & Buunk, Mark Smit, Galerie Wijdemeren, Enghel, maar ook op online veilingen (1)(2)(3)(4) – al is af te vragen hoe echt die soms zijn.

Morgenstjerne MuntheMorgenstjerne MuntheMorgenstjerne MuntheMorgenstjerne MuntheMorgenstjerne MuntheMorgenstjerne MuntheMorgenstjerne MuntheMorgenstjerne Munthe

Charles Verbrugghe

Charles Verbrugghe is een schoenmakerszoon uit Brugge die in 1905 naar Parijs verhuisde om zich daar verder te ontwikkelen als kunstschilder. Hij vestigde zich in Montmartre waar hij bevriend raakte met Kees van Dongen en kennis maakte met Monet, Renoir, Degas, Picasso en Utrillo. Zomer’s keerde hij terug naar familie in zijn geboorteplaats Brugge. Dan zocht hij ook de Vlaamse kust op.

Verbrugghe (1877-1974) wordt gezien als een impressionist met een briljant kleurpalet en gevoel voor licht. In zijn vroege werk is hij nog precies en voorzichtig. Later durft hij met trefzekere streken landschappen en stadsgezichten neer te zetten. Aan de Zuid-Franse kust en in Italië vindt hij het licht en de kleuren die zijn schilderijen feestelijk maken, zoals vaker bij schilders uit de lage landen. In een enkel stilleven of portret wordt de kundige hand van een meester zichtbaar.

Tentoonstellingen en veilingen

Werk van Verbrugghe is nog betaalbaar dus wellicht verzamelbaar. Enkele schilderijen hebben op veilingen tot twintigduizend dollar opgebracht, maar het meeste werk gaat voor een paar honderd euro van de hand. Impressionisten zijn niet meer zo gevraagd. Koopbaar dus. Alleen al voor de heb.

Er zijn tentoonstellingen geweest in Brugge en Parijs. Er worden thans twee stadsgezichten geveild die eigenlijk bij elkaar moeten blijven.

Verbrugghe_Lier Verbrugghe_Menton

CharlesVerbrugghe_HarbourMediteranneeCharlesVerbrugghe_NiceCharlesVerbrugghe_ViewonCapriVerbrugghe_OostendeVerbrugghe_SanRemoVerbrugghe_garnalenvissersVerbrugghe_terras

Olie spat eraf

Het is een categorie met eigen liefhebbers: vintage racecar paintings. Een grote naam in dit genre is Frederick Gordon Crosby. Crosby was een specialist in wat later de exploded view genoemd werd. Het perspectief is zeer dichtbij, explodeert als-het-ware op het doek. Zijn naam staat doorgaans voluit als signatuur onder tekeningen, aquarellen en een enkele olieverf. Maar nu duiken er ook schilderijen op met kortweg Crosby als waarmerk. Wie heeft die gemaakt?

Ze zijn te vinden bij de veilingen van Catawiki en Proantic, verbeeldingsrijke autoschilderijen van ene Crosby. Volgens de verkopers is dat Frederick Gordon Crosby, maar heeft deze illustrator van auto’s voor tijdschriften als Autocar en de fabrikanten wel zoveel schilderijen in olieverf gemaakt?

Voor persoonlijk genoegen maakte Crosby inderdaad olieverfschilderijen over andere thema’s: stillevens en landschappen. Vooral zijn illustraties van de eerste generatie racewagens spreken tot de verbeelding. Die zijn zeer verzamelbaar. Maar ze zijn ook veel gekopieerd en nagemaakt. Deze illustraties zijn doorgaans uitgevoerd in potlood of krijt, technieken die langs de weg meteen tot resultaat leidden. Dus die olieverf-schilderijen van Crosby zijn een tikkeltje verdacht.

Zoek de verschillen…

CrosbyCrosby?Crosby?Crosby?CrosbyCrosby

 

Havenzichten

Is industrie schilderachtig? In de eerste helft van de 20e eeuw legden enkele kunstenaars de bedrijvigheid in grote havens vast. Er zijn indrukwekkende schilderijen van dampende schepen die midden op een brede rivier uit- en ingeladen worden. Maar waarom lijken die impressionistische havenzichten allemaal op elkaar?

Eén scene keert terug in de marines van Henri Joseph Pauwels. Twee oceaanstomers liggen achter elkaar in een grote rivier. Op de voorgrond wachtende aken die de lading de rivieren op gaan brengen. Tussenin drukke duwbootjes, hijsende kranen en andere havennijver. Het lijkt erop dat Pauwels het tafereel uren heeft aanschouwd, momentopnames heeft gemaakt en die later heeft uitgewerkt in verschillende schilderijen.

Sterker nog: de circa dertig havenzichten van Pauwels die ik gevonden heb, zijn vrijwel allemaal van een vergelijkbare situatie. Het is altijd dezelfde oceaanstomer met dezelfde laadbomen en dezelfde aken aan de oever van de Schelde. Soms zien we het schip van de ene zijde, dan weer van de andere kant. Maar de rook waait altijd naar rechts. Een enkele keer is de kerktoren van Onze Lieve Vrouwe-kathedraal te zien aan de horizon, en zelfs de Boerentoren duikt op.

havenzicht_pauwels
havenzicht_pauwels

havenzicht_pauwels

havenzicht_pauwels

Rotterdam

Opvallend is dat deze havenzichten van Pauwels (1903-1983) ook in Rotterdam zijn aangeboden als lokale taferelen. Die verwarring wordt wellicht veroorzaakt door het werk van de schilder Gerard Delfgaauw (1882 -1947) uit Rijswijk. Delfgaauw had namelijk hetzelfde thema en dezelfde stijl als Pauwels. Waarschijnlijk was het andersom, gezien de leeftijden. Pauwels kopieerde Delfgaauw. Op naam van Delfgaauw zien we vele schilderijen voorbij komen met grote oceaanstomers die uitgeladen worden in de havens van Rotterdam. De kleuren van de schepen zijn hetzelfde en zelfs de laadbomen komen overeen.

Delfgaauw_marine

Delfgaauw_marine

Delfgaauw_marine

Delfgaauw_marine

De vraag wie wie kopieerde wordt complexer omdat Delfgaauw zelf onder verschillende namen verkocht. Zo zou de signatuur van H. van Gessel gebruikt zijn door een kunsthandelaar die werk van de schilder verkocht. Ook de signaturen K. Schilderspel (1876-) en J. van Delden staan ter discussie. Volgens sommige kunsthistorici is dat werk ook van Delfgaauw, al beweren de erven het tegendeel.

Tijdgenoten

Tijdgenoten van Delfgaauw waren Hans Lenteman (1876-1953), Evert Moll (1878-1955) en Adriaan Terhell (1863-1949) die ook wel tekende met C. de Zeeuw. Ook in hun oeuvre komen we de twee oceaanstomers in de Rotterdamse Waalhaven tegen.

Lenteman_marine Lenteman_marine Lenteman_marine

Moll_marine

Verder kennen we latere schilders als Johan Rockx (1892-1952), Wim Bos (1906-1974) en Marinus Johannes Drulman (1912-1978) die vaak signeerde met M. de Jongere. Deze Rotterdamse kunstenaar schilderde havenzichten in serie, gewoon een aantal op een rijtje. Zijn favoriete thema: twee oceaanstomers die uitgeladen worden midden op een rivier. Daar werd door kopers in de Verenigde Staten goed voor betaald.

Jongere_marine

En dan hebben we nog Leo Scheen die de markt overlaadt met vergelijkbare havenzichten. Die moeten verkocht worden als drieluik om nog wat op te brengen. Vanuit Duitsland duikt een J. van Rijn op, die in andere families bekend is als J. van Reijn. De Duitse aanbieder is ervan overtuigd dat het Hamburg is. Op een Nederlands forum vinden vele erfgenamen elkaar, die allemaal een vergelijkbaar havenzicht aantroffen in de boedel van oom of tante. Een neef wil weten of het Chinese namaak kan zijn. Welnee hoor. Namaken kunnen we in Europe ook heel goed.

Havenbaronnen

Het resultaat van al die schilder-ijver: honderden havenzichten die allemaal op elkaar lijken. Maar daar was vraag naar. Reders, bevrachters, exporteurs en importeurs: iedereen die goed verdiende aan de grote havens wilde wel zo’n imposant havenzicht op kantoor hebben hangen.

Nu de eerste kopers overlijden ontdekken hun erfgenamen echter dat deze schilderijen weinig intrinsieke waarde hebben. Voor Delfgaauw wordt nog redelijk betaald, waarschijnlijk omdat hij de voorloper was. Het werk van de anderen is voor een paar honderd euro per stuk te koop. Al probeert menig handelaar de prijs omhoog te duwen.

 

 

 

Koolschotel

De schotels en schalen van Dodie Thayer zijn gemodelleerd naar koolbladeren. Maar de speciaalzaken die haar handgemaakte serviesgoed verkochten aan rijke klandizie in Palm Beach gaven de voorkeur aan de benaming lettuce ware. Slaservies!

De lettuce ware van Thayer is een product van de jaren zestig. Het thuisbereide serviesgoed verschafte de pottenbakster een bron van inkomsten, vooral omdat kunstminnende families uit de omgeving van Palm Beach (Florida) wel ruimte hadden in hun servieskast voor zo’n opvallende gelegenheidsopstelling. Een tafel vol soepborden en -schalen in de vorm van koolbladeren: wat een feest.

De koolcreaties van Dodie zijn geïnspireerd op 19e eeuws serviesgoed uit Portugal en Italië. Elk stuk vergde een voorbereiding van twee weken: van het boetseren, het aanbrengen van de kleur (Duncan Irish Green) tot het glazuren van kommen en borden. Dodie maakte ook theepotten en kopjes. Zelfs visschalen. En siervazen in de vorm van kleine kooltjes.

kool serviesIn 2015 werd een deel van de originele collectie opnieuw op de markt gebracht door Tory Burch, een Amerikaanse ontwerpster die haar eigen lifestyle brand heeft opgezet. De originelen van Dodie Thayer zijn inmiddels collectors items die op veilingen honderden dollars opbrengen.

Made in Europe

De echte authentieke groentenvormige borden en schalen zijn veel ouder. Die zijn onder andere gemaakt in de tweede helft van de 19e eeuw en worden vaak toegeschreven aan een fabriek in Napels. Vandaar de benaming Napoli. Deze ontwerpen zijn vervolgens eind 19e eeuw nagemaakt door New Milford Pottery in Connecticut onder het label Wannopee Lettuce Leaf. Vandaar de naam lettuce ware natuurlijk. Na twee jaar werd de productie al weer gestaakt, omdat deze fabrikant moeite had met het aanbrengen van blijvende kleuren.

teepot met slangenEen nog oudere bron is de firma Mafra in Portugal, die reeds in de 17e eeuw servies in de vorm van groenten maakte. Ook van Meissen in Duitsland en van Beswick in Engeland zijn antieke stukken aangetroffen in de vorm van sla- of wijnbladeren.

In Portugal zijn nu nieuwe producenten weer actief met het oude ambacht en ook de Chinese pottenbakkers ruiken geld. Die doen nu wat de Amerikanen begin twintigste eeuw deden: gewoon namaken!

Isaac Israels

Boedelruimers verkopen ook kunst. Dat treffen ze aan in zo’n huis dat leeggehaald wordt. Als het wat lijkt te zijn, zetten ze het op een online veiling. Laat de bieders maar uitmaken wat het waard is.

Zo vond ik op Catawiki twee treffende schilderijtjes, apart aangeboden door een boedelhandelaar uit Engeland. Allebei een impressionistisch tafereel, dames in café. Er zijn beroemde varianten en talloze copycats die verkocht werden als souvenir van Parijs. De lijsten van beide werken waren echter uitbundig en het hout aan de achterzijde suggereerde een respectabele leeftijd. Bovendien waren ze gemaakt door een vaardige hand, voor zover ik dat als leek kan beoordelen.

Eén van beide schilderijtjes had een signatuur. Ik meende daar H Gelb of H Gels in te lezen. Die namen leverden echter geen zoekresultaat op. De prijs op dat moment schommelde rond de 50 euro per schilderij. Dus ik nam me voor mee te bieden, mikkend op beide schilderijen samen. De combinatie is immers beter dan elk apart. In het laatste uur liep de prijs echter op. Was ik bereid opgeteld 300 euro te betalen voor twee schilderijen die wellicht in de jaren vijftig gemaakt waren door een straatartiest aan de Seine? Toch maar niet deze keer.

Gels = Israels?

Na afloop ging ik alsnog even zoeken naar schilders die bekend zijn van cafe-taferelen in impressionistische stijl. Al snel vond ik het werk van Jacob Israels. Israels lijkt op Hgels. Het zal toch niet? Die tekende op latere leeftijd met hoofdletters en een slinger-s aan het end. Maar als jonge schilder had hij een andere signatuur. Misschien voorzag hij kleinere werkjes even van een snelle paraaf. Dan zouden er meer van dergelijke schilderijtjes te vinden moeten zijn.

Ook de stijl past bij het werk van Israels, al is zijn kleurgebruik iets donkerder. De kleine schilderijtjes zijn bloemiger. Israels beeldde vaak mensen af in restaurants, danszalen en op terrassen. De hoofdpersonen gedetailleerd, de anderen vaag op de achtergrond. Een voorbeeld zijn deze taferelen in de danszaal van Moulin de la Galette, waar ook Vincent van Gogh en Henri de Toulouse-Lautrec inspiratie vonden.

Isaac Israels - Moulin de la Galette

Schilderijen uit deze serie zijn aangetroffen in het aanbod van kunsthandel Bies, Alice Karl en geveild bij onder andere Christies waar een prijs van 458.000 euro afgehamerd werd. Dat trekt natuurlijk navolgers en vervalsers aan.

Een andere trekpleister was het restaurant Le Perroquet. Ook daar heeft Israels enkele bezoekers in beeld gebracht. Opvallend is dat de kleding verschilt. De dame in beeld draagt geen hoedje en toont blote armen en zelfs schouders. Dat zien we ook in de recent geveilde schilderijtjes, die qua modebeeld toch van recenter datum lijken dan de dames die zijn vereeuwigd in het café dansant.

Isaac Israel - Le PerroquetIsaac Israel - Le PerroquetIsaac Israel - Le Perroquet

Werk van Israels treffen we ook aan bij kunsthandels Simonis-Buunk, Ivo Bouwman en Marc Smit. En in de collectie van Kroller-Müller komt een prachtig portret van Mata-Hari voor, dat Isaac Israels in 1916 gemaakt heeft.

Uitjekrant

In dagbladen van de Persgroep staan vaak paginagrote advertenties met lezersaanbiedingen. Van wie die aanbiedingen afkomstig zijn, is lang niet altijd duidelijk. De verkopers wekken de indruk dat hun aanbod redactioneel geselecteerd is. Persgroep speelt zo roulette met zijn reputatie en die van zijn redacties.

De KusOnlangs werden in de Volkskrant weer eens replica’s aangeboden van bekende schilderijen. Een Mondriaan voor 390 euro, een Klimt voor 380 euro en een Van Gogh voor 480 euro. Alles onder het motto: Koop eenvoudig kunst online. De advertentie verwijst naar de site Uitjekrant.nl, een webwinkel vol daily deals die blijkbaar van de Persgroep zelf is.

Uitjekrant is een variant op Uitjeskrant.nl, een site die door de Persgroep is opgezet om geld te verdienen aan uitstapjes die als lezersaanbieding gepresenteerd kunnen worden. De Persgroep gaat nog een stukje verder door het Uitjeskrant-aanbod ook via andere publishers uit te venten, in samenwerking met affiliatenetwerk Daisycon. Een dagje dierentuin, een avond theater, een nachtje in een Fletcher-hotel. Veel interesse van adverteerders oftewel merchants is er niet, want het aanbod is beperkt.

Redactie

Om toch maar wat omzet te maken, worden nu ineens kunst-replica onder dezelfde paraplu geplaatst. Ga naar het opgegeven web-adres dan beland je echter in de webwinkel van de Volkskrant. Dat is een lange domeinnaam, dus de daily deal-afdeling van de Persgroep dacht waarschijnlijk: we gebruiken gewoon een Uitjekrant-adres. Maar nou staat er ineens bij: zorgvuldig gekozen in samenspraak met onze redactie. De schilderijenwinkel van de Persgroep is ook bereikbaar vanaf het adres Volkskrant.nl/kunst/, dus daar zie je al dat commercie zich comfortabel in de oksel van redactie heeft genesteld.

LezersaanbiedingDat was al eens onderwerp van gesprek op de redactie, schrijft Philippe Remarque in 2016. “Over die advertentie vielen in onze maandagse nabespreking harde woorden. Dit soort aanbiedingen komt van onze uitgever, maar ze moeten wel bij de krant passen. De redactie brengt originele kunst onder de aandacht, dan zijn replica’s wel even slikken.”

De kunstredactie van de Volkskrant vond deze aanbieding passen in de categorie placemat art en distantieerde zich ervan. Blijkbaar hebben de daily dealers van de Persgroep besloten om deze lezersaanbieding dan maar onder een andere identiteit aan te bieden. Want de verkoopcijfers waren goed. Leg ze maar op het Uitjeschap, riep de advertentiechef.

Het blijft schipperen met nieuwe verdienmodellen.

Naschrift: de replica’s die de Persgroep verkoopt, staan inmiddels weer op de verkooppagina’s van de verschillende titels.